Ένα δημιουργικό και τολμηρό γραφείο στη Θεσσαλονίκη συνομιλεί με την εννοιολογική διάσταση της τέχνης, παράγει έναν ουτοπικό πραγματισμό στην αρχιτεκτονική, σκηνοθετεί καθημερινές εμπειρίες και οραματίζεται εναλλακτικά διαδραστικά περιβάλλοντα.
Οι k&k architects είναι ένα από τα αρχιτεκτονικά γραφεία που παράγουν πρωτότυπες ιδέες: από ιδέες για εικαστικά δρώμενα και αστικά σενάρια μέχρι ιδέες για διερεύνηση νέων μορφών κατοίκησης του χώρου. Η Κατερίνα Κοτζιά και η Κορίνα Φιλοξενίδου συνθέτουν τις k&k architects και εστιάζουν σε δύο φαινομενικά διαφορετικά, αλλά συχνά με κοινή αφετηρία, πεδία: την αρχιτεκτονική και τον σχεδιασμό εκθέσεων. Λεπτομερείς μακέτες και τρισδιάστατα σχέδια που εμπνέονται από τεχνικές του κολάζ, συνθετικές ιδέες που ξεκινούν από αναγνώσεις γεγονότων, αφηγηματικά ταξίδια που μελετούν τη βιωματική σχέση του ανθρώπου με τον χώρο, προσεκτικές εναλλαγές στην κλίμακα των έργων, εμπνευσμένη χρήση χρωμάτων, ευφάνταστες ιδιοκατασκευές, πρωτότυπες συνθέσεις υλικών. Το portfolio τους περιλαμβάνει συμμετοχές σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς όπως η ανάπλαση του άξονα της Αγίας Σοφίας, του μνημειακού συνόλου του Επταπυργίου και στάσεις για τη Θαλάσσια Αστική Συγκοινωνία της Θεσσαλονίκης, αλλά και προτάσεις για διαμορφώσεις κατοικιών και καταστημάτων, όπως το καφέ μπαρ «Ζεύξιδος», το εστιατόριο του Τελλογλείου Ιδρύματος Τεχνών και ο πολιτιστικός χώρος «Archive» στη Θεσσαλονίκη. Ταυτόχρονα μελετούν πρότζεκτ που αφορούν στον σχεδιασμό εκθέσεων με κορυφαία τη μονογραφική έκθεση για τον Δημήτρη Φατούρο στο Μουσείο Μπενάκη, επιμελούνται δράσεις όπως το «The Archive Episodes» αλλά και συμμετέχουν ενεργά σε διεθνή γεγονότα, όπως στη 10η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας και στη Διεθνή Έκθεση Σκηνογραφίας της Πράγας το 2003.
Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Δημητρίων 2014, επιμεληθήκατε την έκθεση MC Redux για τη νέα πολιτιστική χρήση του πρώην «Maison Crystal» στην παραλία της Θεσσαλονίκης. Αρχιτέκτονες και designers εξερεύνησαν πιθανά και απίθανα σενάρια που βασίστηκαν σε προτάσεις πολιτών. Ποιες είναι αυτές που επικράτησαν και πόσο σημαντική είναι τελικά η συμμετοχή των πολιτών στον σχεδιασμό της καθημερινότητάς τους; Το MC Redux ήταν ένα πείραμα διαλόγου ανάμεσα σε πολίτες και αρχιτέκτονες. Πιστεύουμε ότι χρειάζεται να χτιστεί μια σχέση εμπιστοσύνης με τους πολίτες, οι οποίοι κατά κανόνα αντιδρούν με καχυποψία σε οτιδήποτε σχεδιάζεται για την πόλη. Αυτό έχει ενδιαφέρον αν σκεφτεί κανείς ότι στις προτάσεις για το πρώην «Maison Crystal» επικράτησαν τα σενάρια στα οποία συμμετέχουν ενεργά οι πολίτες.
Το στοιχείο της έκπληξης και η εμμονή στη λεπτομέρεια είναι δυο από τα βασικά σας εργαλεία στον σχεδιασμό εσωτερικών χώρων κατοικιών και καταστημάτων.
Ενδιαφέρουσες κουπαστές, ειδικά σχεδιασμένα έπιπλα, ευφάνταστη συναρμογή υλικών, σημειακή χρήση έντονης χρωματικής παλέτας. Μια αφηγηματική αρχιτεκτονική που εμπνέεται από τον ίδιο τον χώρο και τους ανθρώπους που θα κατοικήσουν εκεί. Πώς θα χαρακτηρίζατε την αρχιτεκτονική σας;
Προσπαθούμε ώστε η αρχιτεκτονική μας να είναι ταυτόχρονα τολμηρή και σοβαρή. Στο δικό μας σύμπαν πρόκειται για ταυτόσημες ποιότητες. Μας αρέσει επίσης να σχεδιάζουμε έχοντας στον νου μας συγκεκριμένους ανθρώπους. Η ιδιοσυγκρασία του χρήστη επηρεάζει καταλυτικά τον τρόπο με τον οποίο σκηνοθετούμε την εμπειρία του.
Λάβατε ειδική τιμητική μνεία στη Διεθνή Έκθεση σκηνογραφίας «Prague Quadrennial: 2003», όπου μαζί με τη Σάσα Λαδά και τον Λόη Παπαδόπουλο και σε επιμέλεια του Απόστολου Βέττα στήσατε έναν εντυπωσιακό εκθεσιακό χώρο. Πόσο ρευστά είναι τα όρια μεταξύ αρχιτεκτονικής, σκηνογραφίας και σχεδιασμού εκθέσεων;
Καθόλου ρευστά. Το κάθε πεδίο υπαγορεύει τους κανόνες του. Για παράδειγμα, η στιβαρότητα της κατασκευής, αρετή στην αρχιτεκτονική, δείχνει, κατά τη γνώμη μας, υπερβολική στις εκθέσεις, που πρέπει να μεταδίδουν την αίσθηση του εφήμερου χαρακτήρα τους. Φανταστείτε ένα πικνίκ σε πορσελάνες ή ένα επίσημο δείπνο σε χάρτινα πιάτα. Οι σημειακές υπερβάσεις και οι ανταλλαγές πρακτικών σχεδιασμού μεταξύ των δημιουργικών πεδίων είναι δελεαστικές, αλλά θέλουν πολύ προσεκτικούς χειρισμούς.
Το 2009 αναλάβατε τον σχεδιασμό της επιτυχημένης έκθεσης για τη ζωή και το έργο του Δημήτρη Φατούρου. Η κεντρική ιδέα της πρότασής σας μου θύμισε τη μετέπειτα συμμετοχή σας στον διαγωνισμό για τoν σχεδιασμό εργαστηρίων πολυμέσων του δικτύου βιβλιοθηκών «Future Library», μια συνεργασία του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος και δημοσίων φορέων. Και στα δύο πρότζεκτ παίζετε με την έννοια της μονάδας που παίρνει τη μορφή του εξαγώνου και επαναλαμβάνεται δημιουργώντας μια ιδιαίτερη γεωμετρία στον χώρο. Πώς μπορούν τα διαδραστικά και ευέλικτα περιβάλλοντα να δημιουργήσουν ενδιαφέροντα «τοπία»;
Μπορούν, ακριβώς επειδή αφήνουν ανοιχτά τα ενδεχόμενα. Επιπλέον καθιστούν τον ίδιο τον χρήστη δυνητικό συν-δημιουργό. Πιστεύουμε ότι αυτό ενεργοποιεί τη σκέψη του -και άρα το ενδιαφέρον του- για τον χώρο. Ο τρόπος που δουλέψαμε με το εξάγωνο για το «Future Library» ήταν η συνέχεια της έκθεσης Φατούρου, αλλά θα μπορούσε να συμβεί και το ανάποδο. Μας αρέσει να διερευνούμε τις εκδοχές της ίδιας μορφής σε διαφορετικές κλίμακες και συνθήκες. Ίσως πρόκειται για εμμονή, αλλά προτιμούμε να το βλέπουμε κι αυτό σαν μια μορφή δημιουργικής ευελιξίας.
Το 2011, σε συνεργασία με τον Σπύρο Παπαδημητρίου και τους SERO Architects, κερδίσατε εύφημο μνεία στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για τον σχεδιασμό θαλάσσιων στάσεων στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης με το έργο «Αστικό Φωτιστικό». Μια δυνατή σχεδιαστική χειρονομία: μια πολυμορφική, ελαφριά, μεταλλική κατασκευή-στέγαστρο που καλύπτεται από διάτρητο ύφασμα και παίζει με το τεχνητό φως. Πόσο σημαντικά είναι τα τοπόσημα σε μια μεγαλούπολη;
Αν μια δίωρη περιήγηση σε μια πόλη μπορεί να παρομοιαστεί με την παρακολούθηση μιας ταινίας, τα τοπόσημα είναι το trailer. Δεν είναι η κρυμμένη ανατροπή στο σενάριο, σε παρακινεί όμως να δεις την ταινία. Το έκαναν με το παραπάνω, πολύ πριν από τον διαγωνισμό, οι οκτώ μελέτες για οκτώ στάσεις των Aldo και Hannie van Eyck, Finn Geipel, Mario Botta, Alvaro Siza, Coop Himmelb(l)au, Enric Miralles, Rem Koolhaas, Giancarlo De Carlo. Δυστυχώς εδώ θα πρέπει να ξαναγκρινιάξουμε για τη χαμένη ευκαιρία που έδωσε η Πολιτιστική Πρωτεύουσα στη Θεσσαλονίκη και η πόλη επέλεξε να προσπεράσει.
Συμμετείχατε στη 10η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας το 2006, όπου μαζί με τον Λόη Παπαδόπουλο και τον Ηλία Κωνσταντόπουλο εξερευνήσατε την ιδέα του Αιγαίου ως μια διάσπαρτη πόλη, ένα από τα ευρηματικότερα ελληνικά περίπτερα. Φέτος η ελληνική συμμετοχή, με επιμελητή τον Γιάννη Αίσωπο, είχε να κάνει με νέα «τοπία τουρισμού». Με ποιον τρόπο θα μπορούσαν τα λιμάνια, τα πλοία αλλά και οι ίδιες οι διαδρομές από και προς τα νησιώτικα συμπλέγματα να αποτελέσουν αντικείμενο αρχιτεκτονικού σχεδιασμού και να σηματοδοτήσουν εναλλακτικά τοπία τουρισμού;
Ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός θα μπορέσει να λειτουργήσει μόνο γύρω από έναν άξονα γενικότερου σχεδιασμού για τον τουρισμό. Μέχρι τότε ας μην αλλάξει απολύτως τίποτα, αφού, με ελάχιστες εξαιρέσεις, ό,τι κτίζεται είναι φθορά για το ελληνικό τοπίο.
Υπάρχει κάποιος αρχιτέκτονας που εκτιμάτε ιδιαίτερα;
Μας αρέσουν οι Alison και Peter Smithson, οι Diller και Scofidio για τον αδιάκοπο πειραματισμό, οι Rotor για το κέφι και την τόλμη τους, ο Tomas Saraceno για τα στοιχεία μαγικού ρεαλισμού, η Hella Jongerius για τον εκλεπτυσμένο τρόπο που προσεγγίζει την πολυτέλεια. Η ευφυΐα, όπως και αν αυτή εκφράζεται, είναι το στοιχείο που θαυμάζουμε στις δουλειές των άλλων δημιουργών.
Τι μουσική ακούτε σχεδιάζοντας και τι βιβλία ξεφυλλίζετε;
Τελευταία ακούμε μεταξύ άλλων Holly Miranda, Alabama Shakes, Mmoths, Braids, Little Dragon και σταθερά Cocteau Twins και Björk. Σχεδιάζουμε κουβεντιάζοντας παράλληλα μεταξύ μας και κάνουμε μεγάλα διαλείμματα διατρέχοντας blogs και sites με ωραίες εικόνες που μας απομακρύνουν από την αγριότητα της κρίσης.
Για ποιον θα θέλατε να σχεδιάσετε κάτι;
Είναι μεγάλη πρόκληση να σχεδιάζει κανείς για παιδιά, επειδή αντιλαμβάνονται τον χώρο με διαφορετικό τρόπο από ό,τι οι ενήλικες και δεν έχουν παγιωμένα αισθητικά κριτήρια. Θα θέλαμε επίσης να σχεδιάσουμε για την Björk, γιατί ωθεί κάθε συνεργάτη της να αποκαλύψει τα όρια της δημιουργικότητάς του.
Ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σας;
Σχεδιάζουμε έπιπλα για το καινούριο μας γραφείο, σχεδιάζουμε να επεκτείνουμε τις γνώσεις μας σε νέα δημιουργικά πεδία και κάνουμε επιχειρηματικά σχέδια που μάλλον δεν θα προλάβουμε ποτέ να υλοποιήσουμε.
INFO
Η Κατερίνα Κοτζιά και η Κορίνα Φιλοξενίδου συνθέτουν τις k&k architects. Ίδρυσαν το γραφείο τους το 2000 με έδρα τη Θεσσαλονίκη. Σπούδασαν στην Αρχιτεκτονική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστήμιου της Θεσσαλονίκης και ολοκλήρωσαν τις μεταπτυχιακές τους σπουδές στο design στο Central Saint Martin’s College of Art and Design στο Λονδίνο. www.kkarchitects.gr
