Άπειρος Χώρα

Στη Νέα Εγνατία, με 130 στο κοντέρ, απόγευμα Παρασκευής, και με κατεύθυνση τα Γιάννενα. Ένα διωράκι δρόμος είναι πλέον από τη Θεσσαλονίκη, διόδια Χαλάστρας, παράκαμψη δεξιά, Βέροια, πρώτες σήραγγες, τι ωραίες ευθείες, δοξάζουμε τους κατασκευαστές! Όσο κι αν πέρασε καιρός, θα θυμόμαστε πάντα τα παλιά τραυματικά χρόνια, τότε που ήταν προτιμότερο και ίσως πιο ευχάριστο να ταξιδέψεις επί οκτώ ώρες τον δρόμο για την Κόλαση, παρά να υποστείς τις μαρτυρικές διαβάσεις της Καστανιάς και της Κατάρας! Ανεξίτηλες μνήμες του χθες, χαλαρά weekend του σήμερα. Διασχίζουμε τα δάση της μανιταροχώρας των Γρεβενών, επαγρυπνούμε κάθε που οι πινακίδες μας συνιστούν προσοχή λόγω περάσματος αποπροσανατολισμένων ή άτακτων και περίεργων αρκούδων. Πιθανόν να μας ανακρίνουν, εάν ανταμώσουμε, για τον σκοπό του ταξιδιού μας! «Ω, πανέμορφοι Αρκτούροι», προβάρω τα λόγια μας, «ερχόμαστε σαν φίλοι, κανένας λόγος ανησυχίας, με τίποτα δεν θέλουμε να προσβάλουμε την ιερή σας γη. Δεχθείτε το μέλι-σπονδή που σας προσφέρουμε κι αφήστε μας να τραβήξουμε για τα Γιάννενα και μετά για το Κεντρικό Ζαγόρι. Κατεύθυνσή μας είναι τα Κάτω Πεδινά κι ο ξενώνας “Άπειρος Χώρα”. Ακούσαμε για αυτόν πράγματα θαυμαστά και πάμε να τα ζήσουμε και να τα γευθούμε»! Ευτυχώς δεν χρειάστηκε να δοκιμάσω τις ικανότητές μου ως διαπραγματευτής. Ούτε και να φορέσω αλυσίδες χιονιού στα λάστιχα, ήπιος χειμώνας, το καντράν δείχνει θερμοκρασία 4 βαθμούς!

Περνάμε το Μέτσοβο και τα θαυμαστά τούνελ βλέποντας ξέγνοιαστα απέναντι τα Γιάννενα. Μπριφάρω τη συνοδηγό μου: «Το όνομα Αθηνά-Μυρτώ Ασλανίδου το θυμάμαι από τα μεγάλα περιοδικά διακόσμησης. Μέχρι που την κούρασε η Αθήνα και αποφάσισε να μεταναστεύσει στην Ήπειρο. Ένα τριώροφο παλιό αρχοντικό του 16ου αιώνα, στα Κάτω Πεδινά, της μίλησε μια αρχαία γλώσσα. Το αναστήλωσε, το σένιαρε και μας περιμένει για να μας φιλοξενήσει το Σαββατοκύριακο. Και… στρίψε αριστερά, να η πινακίδα». Φτάσαμε. Τρεις ώρες από την Πλατεία Αριστοτέλους και τα γλυκά φώτα των Κάτω Πεδινών λαμπυρίζουν παρηγορητικά, μπολιάζοντας με στοργή την κοιμισμένη φύση της ηπειρωτικής νύχτας. Στα Ζαγοροχώρια με χάρη! Στον πιο αγαπημένο και ξακουστό χειμερινό προορισμό της Ελλάδας.

Άπειρος Χώρα, Here we are!

Χωριό λιθόστρωτο, μεγαλοπρεπές, ψηλά οικήματα, αναπαλαιωμένα τα περισσότερα, αλλά και κάποια άλλα παρατημένα στο χθες τους. Η ξακουστή εκκλησία των Ταξιαρχών, το Παρθεναγωγείο, ατμόσφαιρα υπαινικτική και μαγεμένη, κρύο στους -2 αλλά ευγενικό, ξηρό, αναζωογονητικό. Παρκάρουμε και περνάμε τη μεγάλη πόρτα. Είναι φωτισμένη λιτά, όμως, παρ’ όλα αυτά, η «Άπειρος Χώρα» σου προξενεί ένα δέος με το που την αντικρίζεις. Οι παλιοί στάβλοι, η στέρνα, το μάνταλο της εξώπορτας, πέτρα και ξύλο, μαστόρικα δουλεμένα, τής χαρίζουν έναν όγκο μεγαλοπρεπή. Η Αθηνά μας υποδέχεται παρέα με τη Μόντα, «είμαστε φίλες αχώριστες δέκα χρόνια τώρα» λέει, και μας περνάει σε ένα καθιστικό με αναπαυτικούς καναπέδες και τζάκι που τριζοβολά θαλπωρή και ζεστασιά. Γνωριζόμαστε καλύτερα, είναι πανεύκολο, Παρασκευή βράδυ οι άνθρωποι είναι πιο λυμένοι, ανταλλάσσουμε ονόματα κοινών μας γνωστών από τα περιοδικά, σχεδόν βγαίνουμε συγγενείς με τη μέθοδο «ο φίλος του φίλου είναι και αδελφός δικός μου». Μας οδηγεί στο δωμάτιό μας και μας ρωτά αν θέλουμε να μας ξεναγήσει στο υπόλοιπο μέρος. Λέμε «ναι» και το παραμύθι ξεκινά! Γιατί στα 46 Ζαγοροχώρια υπάρχουν ξενώνες πολλοί και καλοί. Με ανέσεις, και κομφόρ, και φιλοξενία ιδανική για όσους τους προτιμήσουν. Φωτογραφημένοι και παρουσιασμένοι στα περιοδικά με διάφορους προσδιορισμούς: παραδοσιακοί, boutique hotel, μίνιμαλ, «η πέτρα και το ξύλο δένουν αρμονικά το χθες με το σήμερα», τα γνωστά κλισέ της γλώσσας των συντακτών διακόσμησης. Αυτό όμως που μας παρουσιάζει η Αθηνά, φωτίζοντάς μας όλο το κάλλος και την ιστορία του μέρους, τριγυρνώντας μας από δωμάτιο σε δωμάτιο και από σοφίτα σε δαιδαλώδη υπόγεια και κελάρι, είναι μοναδικό, ανυπέρβλητο, ρομαντικό σαν παραμύθι. Η ιστορία και οι θρύλοι της οικογένειας που έμενε εδώ μπορούν άνετα να γραφτούν σε βιβλίο και να μετατραπούν σε σίριαλ εποχής. Στα Ζαγόρια του παλιού καιρού…

Ίσως μάλιστα το ρομαντικό να ταιριάζει γάντι και να περιγράφει επακριβώς το όνειρο, τον στόχο, τη σχάση και τα μέσα με τα οποία αυτό το κορίτσι, παρέα με τον σύντροφό της Γιώργο, έφτιαξαν την «Άπειρο Χώρα»: ένα καταφύγιο όπου το «ακριβό» ως προσδιορισμός δεν έχει να κάνει με την τιμή διαμονής, αλλά με την πνευματική και συναισθηματική ποιότητα που μας πλημμυρίζει, έτσι όπως ξεδιπλώνονται οι ιστορίες οκτώ γενεών της φαμίλιας που έμενε εδώ. Και συνεχίζει να επιβλέπει και να μας κοιτά, καθώς τα πορτρέτα των προγόνων κρέμονται στους τοίχους της σάλας. Χαρές, πόνοι, γλέντια και συνάξεις. Άλογα και σφαίρες, πόλεμος, ειρήνη και πάλι πόλεμος, γεννήσεις, βαφτίσια, γάμοι και κυνηγητό. Χατζάρια και γράμματα, γνώση και αίμα. Προσωπικά γεγονότα, αφηγήσεις και μνήμες δίπλα στην επίσημη Μεγάλη Ιστορία. Δραγουμάνοι και ζάφτηδες, χαράτσια και διπλωμάτες, κομιτάτα, έμποροι των Εθνών, αμπελουργοί και κυρίες με κρινολίνα. Γεωργοί, σιτηρά και βιεννέζικα έπιπλα, δίπλα σε παραδοσιακούς οντάδες! Όταν έρθετε, ο Γιώργος, ο σύζυγος της Αθήνας, θα σας τα πει με λεπτομέρειες. Είναι έξοχος αφηγητής και μέγας μύστης της ιστορίας του τόπου.

Χθες, σήμερα, αύριο

Όλα μακρινά κι όλα εδώ, καθώς η Αθηνά τίποτα σημαντικό δεν πέταξε! Κειμήλια, έπιπλα και φωτογραφίες, θραύσματα οβίδων από παγκόσμιους πολέμους και στέφανα γάμου! Μέχρι και τζάμια τρύπια από σφαίρες άφησε να στέκονται απείραχτα. Αυτή είναι η άποψή της για τον ξενώνα: παράδοση δεν είναι να μιμείσαι το χθες ως αισθητική άποψη επί των επίπλων, αλλά να διασώζεις κάθε μνήμη, τοποθετώντας ταιριαστά και φίνα κάθε τι όπως του αξίζει. Στην «Άπειρο Χώρα» κάθε ραγάδα του χρόνου, στοργικά μελετημένη

Όλα μακρινά κι όλα εδώ, καθώς η Αθηνά τίποτα σημαντικό δεν πέταξε! Κειμήλια, έπιπλα και φωτογραφίες, θραύσματα οβίδων από παγκόσμιους πολέμους και στέφανα γάμου!

 και επισκευασμένη, αναπαλαιωμένη και λουστραρισμένη, συνομολογεί μια αδιατάρακτα ιλιγγιώδη ιστορία. Καθρέφτες και γάστρες, γιαννιώτικα ξακουστής τεχνοτροπίας ασημικά και uber σύγχρονα σχεδιασμένες μηχανές εσπρέσο, βιβλιοθήκες, μοναστηριακά τραπέζια και παλιές μηχανές προβολής κινηματογραφικών ταινιών. Ατομικά τζάκια σε κάθε δωμάτιο, μειλίχια χρώματα, ροζ, κίτρινο, πράσινο, χακί, πουπουλένια κρεβάτια, έξοχα ντιζαϊνάτα ή «επαναφορτισμένα» φωτιστικά παλαιάς κοπής, ξύλινα πατώματα, λιτής πολυτελείας λουτρά και απαλά μπουρνούζια. Υπέροχη σοφίτα-σουίτα, εμπνευσμένο μπαρ κατασκευασμένο από τα ξύλα του παλιού σπιτιού, τεράστιοι καναπέδες αράγματος στο playroom, τόμπολα και Playstation! Υπόγεια και ανώγεια, «μυστικά» δωμάτια, χαμάμ και υδρομασάζ, η πιατέλα με τους παραδοσιακούς μπεζέδες-κέρασμα στη Χειμωνιάτικη Σάλα με σκοτώνει!

Η κουζίνα, χώρος όπου σερβίρουν το πρωινό ή το απογευματινό σνακ, άψογα ρυμοτομημένη και άριστα σχεδιασμένη: οικογενειακό τραπέζι με τα όλα του. Αυθεντικότητα και σεβασμός, φιλοξενία και χαλάρωση, πολιτισμός και επικοινωνία, ανέσεις που δεν επαίρονται βοερά, αλλά τις βλέπεις και τις νιώθεις σε κάθε βήμα. Και η Αθηνά, περήφανη, να μας εξηγεί τα πώς και τα γιατί. Η κλάση της στο interior design και η θητεία της σε αυτό που στα περιοδικά ονομάζουμε «conceptual» ξεδιπλώνεται με δεινή χάρη. Η «Άπειρος Χώρα» είναι ένας παράδεισος για τις αισθήσεις, ένας βιωματικής υφής ξενώνας που οι λέξεις δεν αρκούν για να τον περιγράψουν. «Παρεκτρέπεσαι», με επαναφέρει στην τάξη, αν και κατά βάθος είμαι σίγουρος πως απολαμβάνει τα θαυμαστικά μας επιφωνήματα. «Και άντε να σας ξεναγήσω και στα Κάτω Πεδινά by night», μας προτρέπει. Περνώντας την πόρτα του καφενείου-εστιατορίου «Μεσοχώρι», όπου θα δειπνήσουμε, ακριβώς απέναντι από τον ξενώνα, ξέρω πως αυτό θα είναι ένα μυθικό σαββατοκύριακο! Πού είστε, καλά μου γουρουνόπουλα; Ο λύκος σας ψάχνει…

  Το γκουρμέ και χάριν έχει

Θέλω να απονείμω στη μανιταρόσουπα, το γαλοτύρι, τα αντίδια και τη λαχανόπιτα (χορτόπιτα), που μας φέρνει η Βαγγελιώ για τσίμπημα πριν φτάσουν τα κυρίως πιάτα, ένα Όσκαρ! Κι όταν τα μπιφτεκάκια και τα χωριάτικα λουκάνικα καταφτάνουν μαζί με τις τηγανητές πατάτες, τα λάχανα, τα μαρούλια, τις μουστάρδες και το κόκκινο κρασί γεμίζοντας το τραπέζι μας με τα πλούσια ελέη της περιοχής, η μέθεξη και η γαστριμαργική απόλαυση αγγίζουν τα όρια της… ποίησης! Μαζί με τον σύζυγό της Πάνο, διατηρούν στα Κάτω Πεδινά ένα απολαυστικό καφενείο-ταβέρνα, το μοναδικό του χωριού, από όπου αναπόφευκτα περνούν και συνεστιάζονται όλοι! Τον χειμώνα οι μόνιμοι κάτοικοι είναι περίπου είκοσι, το καλοκαίρι το χωριό πιάνει τους εκατό πενήντα. Στο απέναντι τραπέζι κάθεται ο πρόεδρος του χωριού, Βαγγέλης Γκίκας, μετά της πανέμορφης κυρίας του Βάσως. Και όπως συμβαίνει σε τέτοιου είδους ζεστά και ανθρώπινα μέρη, η παρέα μας ενώνεται με τη δικιά τους, γινόμαστε ένα, γνωριζόμαστε και ζεσταινόμαστε με αβέρτα τσίπουρα που λύνουν τις γλώσσες. Η ογκώδης και τιγκαρισμένη από τόμους βιβλιοθήκη, που λειτουργεί και ως δανειστική, τα γλυκά χρώματα των τοίχων και οι ιστορίες που περήφανα μοιράζεται η ομήγυρη, πέρα από τον γκουρμέ ενθουσιασμό μας, μας προξενούν και μια μέθεξη πολιτισμού! Η κουβέντα έρχεται στο Zagoriwood, το ζόρικο workshop που τα τελευταία χρόνια συμβαίνει εδώ κάθε καλοκαίρι. Σεμινάρια στο δάσος, σελιλόιντ επί χλωροφύλλης, σκηνοθέτες, μοντέρ και μεγάλα ονόματα της ελληνικής κινηματογραφίας διδάσκουν και συνπαράγουν με όσους δηλώνουν συμμετοχή έργα που μπορεί ο καθένας να δει στο YouTube. Zagoriwood, η λέξη κλειδί. Αλλά εδώ γίνεται και ένα τριήμερο κινηματογραφικό φεστιβάλ, με προβολές ταινιών και αφιερώματα. Εδώ πραγματοποιήθηκε τιμητική εκδήλωση για τον Θεόδωρο Αγγελόπουλο, παρουσία του ίδιου, εδώ επέλεξε να προβάλει σε παγκόσμια αβάν-πρεμιέρ ο Γιώργος Τσεμπερόπουλος την ταινία του «Ο εχθρός μου». Είδες τα Κάτω Πεδινά; Πολιτισμός και ευζωία, καθαρός αέρας και τέχνη φτιάχνουν πακέτο σπέσιαλ! Εναλλακτικός τουρισμός όνομα και πράμα, κάθε εποχή είναι μοναδική, κάθε εποχή έχει και τα ωραία της.

Κι εκεί έξω είναι ένα χειμωνιάτικο βράδυ Παρασκευής που υπόσχεται μιαν επαύριον γεμάτη εκδρομές και φύση! Καληνυχτίζουμε τα παιδιά, ανανεώνουμε ραντεβού και επιστρέφουμε στον ξενώνα. «Καθόλου μοναξιά! Εδώ στο καφενείο ανταμώνουμε κάθε μέρα όλοι. Κάνουμε σχέδια και στήνουμε δράσεις για να μαθευτεί το χωριό. Ανταλλάσσουμε ιδέες και συζητάμε για το μέλλον. Η κρίση, όταν και εάν περάσει, θα αφήσει ένα μάθημα για όλους μας. Πως δηλαδή μόνο αλληλέγγυα και με κοινό όραμα θα πάει μπροστά ο τόπος και κατ’ επέκταση και ο τουρισμός». Η Αθηνά Ασλανίδου είναι κατηγορηματική. Κι εμείς τρέλα νυσταγμένοι. Αύριο είναι μια άλλη μέρα!

Άπειρος Ήπειρος

Μετά το σήμερα το αύριο, μετά την Παρασκευή το Σάββατο, μετάτον υπέροχο ύπνο το πρωινό ξύπνημα. Με έναν ήλιο και ένα φως να διακλαδώνονται λαμπρά και πεντακάθαρα, υποσχόμενα μια υπέροχη μέρα, εκδρομές και φύση προκλητική που περιμένει να σε ξελογιάσει με τη χάρη της. Στην κουζίνα, βασίλειο όπου η Αθηνά και η αλχημίστρια των γεύσεων Μόντα Λλαβάσι μεγαλουργούν με σπιτικά φτιαγμένες μαρμελάδες, τάρτες όπου εντός τους αναπαύονται αβγά και πληθώρα εξαίσιων αλλαντικών και τυριών, η λέξη breakfast είναι πολύ φτωχή για να περιγράψει την γκουρμέ πανδαισία! Αυτό το χρυσοχέρικο κορίτσι στύβει ολόφρεσκους δυναμωτικούς χυμούς, πουρνό-πουρνό έψησε ζυμωτό ψωμί με καρύδια, φούρνισε κρουασάν και μια μηλόπιτα που θα έκανε Άγγλους να κλαίνε και αντίστοιχα Maison de Charme της Προβηγκίας να μελετούν σοβαρά το ενδεχόμενο

Αφήνουμε την ανάσα μας να κοπεί στη θέα του φαραγγιού του Βίκου, στεκόμαστε έκθαμβοι μπροστά από το φυσικό θαύμα που ενορχηστρώνουν οι γρανίτες του απολιθωμένου δάσους

απαγωγής της, προκειμένου να τους διδάξει την τέχνη του Ελληνικού Πρωινού! Μαρμελάδα αφροξυλιάς. Μαρμελάδα ντομάτας ή ελαφρώς καυτερής πιπεριάς, που αλειμμένες στην τυρόπιτα θα μπορούσαν να γίνουν λήμματα στους πιο ψαγμένους γκουρμέ οδηγούς. Θέλω να της φωνάξω «έλεος», αλλά δεν έχω στόμα! Τρώμε θεσπέσια και με ορμή, λες και είναι το τελευταίο μας πρωινό στον κόσμο!

Και ύστερα αποχαιρετούμε τους φίλους μας και διακτινιζόμαστε στα πέριξ των Κάτω Πεδινών. Αφήνουμε την ανάσα μας να κοπεί στη θέα του φαραγγιού του Βίκου, στεκόμαστε έκθαμβοι μπροστά από το φυσικό θαύμα που ενορχηστρώνουν οι γρανίτες του απολιθωμένου δάσους, χειροκροτούμε τους γενναίους που διασχίζουν με ράφτινγκ τον Βοϊδομάτη, ξαποσταίνουμε για καφέ στο παραδοσιακής και καλντεριμικής εσάνς χωριό Μονοδέντρι, βολτάρουμε στη Βίτσα και... ξαναφουλάρουμε στην ταβέρνα «Λίθος» στο Δίλοφο! Για τα πρακτικά της συνεδρίασης, παραθέτω το μενού: αρνάκι στο φούρνο με πατάτες, ρεβίθια με σπανάκι, φασόλια στον φούρνο με μελιτζάνες και καταρράκτες άσπρου οίνου, ίνα οι καρδιές ευφρανθούν και οι ήρωες επιστρέψουν, απαρχές γλυκιάς νύχτας, στο ορμητήριό τους!

«Πέρασε η κυρία Βάσω Γκίκα και σας άφησε κοτοσαλάτα από τα χεράκια της, για τη χαρά της χθεσινής γνωριμίας. Και αύριο, όταν με το καλό θα ξυπνήσετε, θα σας πάω για καφέ στην “Ανέμη”! Είναι ο δεύτερος ξενώνας της περιοχής, της Λίλας και του Παύλου, που επίσης εγκατέλειψαν την Αθήνα για μια νέα ζωή, παρέα με τα δυο πιτσιρίκια τους, την Ίριδα και τον Οδυσσέα! Αλλά αύριο, νάνι τώρα». Η Αθηνά είναι διακριτική, εμείς διαλυμένοι αλλά και πλήρως αποζημιωμένοι από την οικοπεριήγηση, τα Ζαγοροχώρια είναι μαγικά! Να τα αλωνίσεις, να τα διαβείς, να χαθείς στο μεγαλείο τους και να αποπλανηθείς με την έκπαγλη ομορφιά τους.

Είναι σκληρή του χωρισμού η ώρα!

Ξυπνάμε με χαρμολύπη! Μέχρι να βραδιάσει και να πάρουμε την Εγνατία πίσω για Θεσσαλονίκη έχει ακόμα ώρα πολλή! Αλλά θα περάσει γρήγορα, το ξέρεις κι εσύ αυτό το συναίσθημα της Κυριακής, το ξέρεις! Άλλο ένα μυθικό πρωινό και καπουτσίνοι από τα χεράκια του φύλακα άγγελου Μόντα, και βγαίνουμε για βόλτα στο χωριό. Από το μπαλκόνι του ξενώνα, χαζεύαμε την πράσινη θάλασσα, έτσι μοιάζει ο κάμπος των Σουδενών, που φτάνει ως εκεί που πιάνει το μάτι! Και διασχίζοντας στενά όπου τα πεσμένα φύλλα μοιάζουν με χαλί, ανηφορίτσες και στρατούλες με πέτρινα οικήματα, άγρυπνους φρουρούς, φτάσαμε και στην «Ανέμη».

Σε ρυθμό tribal ethnic, με χρώματα ζεστά που παραπέμπουν σε μεξικάνικες χασιέντες, αλλά είναι τα παραδοσιακά χρώματα του Ζαγορίου, στρωμένα με βελέντζες, τα δωμάτια αυτού του πανέμορφου, επίσης ολοκαίνουργιου, ξενώνα προσθέτουν ακόμα μεγαλύτερη χωρητικότητα ταξιδιωτών της κατηγορίας «μακριά από το φολκλόρ, αλλά πάντα μέσα στην παράδοση». Υπέροχη θέα, απίστευτη σάλα και κουζίνα αξιώσεων, καθώς η μυρωδιά της χύτρας φέρνει στη μύτη μου κοτόπουλο μαγειρεμένο με κάρι και δεντρολίβανο. Επτά δωμάτια και μια σουίτα, προσωπική και μερακλίδικη δουλειά από τη Λιλά και τον Παύλο, πιάνω τον εαυτό μου να το σκέφτεται για Χριστούγεννα εδώ. Και αποκριές, και Πάσχα!

Και στον δρόμο της επιστροφής, όταν πάλι βλέπουμε τα Γιάννενα και την Εγνατία να τρέχουν ανάποδα προς Θεσσαλονίκη, δεν λυπάμαι που φεύγω! Γιατί θα επιστρέψουμε στην «Άπειρο Χώρα»! Το ορκίστηκα στην Αθηνά, τη Μόντα, τον Γιώργο και τη Βαγγελιώ! Φίλησα σταυρό ενώπιον του Πάνου και του προεδρικού ζεύγους Γκίκα, της Λίλας και του Παύλου, της Ίριδας και του Οδυσσέα! Γι’ αυτό μην κλαίτε, φίλοι, και πιείτε άλλο ένα τσίπουρο να τρέξουν οι μέρες γρηγορότερα, να στρώσει χιόνι για να «γράψει» πιο ειδυλλιακό το ντεκόρ του ευλογημένου τόπου σας και να ξαναζήσουμε την ιστορία από την αρχή! Γιατί, όπως τραγουδά από ένα άλλο κοντινό βουνό, ο Σαββόπουλος από το Πήλιο, «να μας έχει ο Θεός γερούς, πάντα ν’ ανταμώνουμε και να ξεφαντώνουμε».